ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ – ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ ΚΑΡΔΙΑΣ

 

ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ – ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ

Όπως κάθε περιοχή και τόπος που προσδιορίζεται πάνω σε γεωγραφικό χάρτη, έτσι και στην Καρδιά πολλά ονόματα κοσμούν τον περίγυρό της και την χαρακτηρίζουν. Καθένα από αυτά έχει να διηγηθεί πολλά και παρουσιάζει πλούσιο ενδιαφέρον από απόψεως ιστορικής, γιατί μεταφέρει και την παραδοσιακή πατίνα της ονοματολογίας του.

 

Άγιος Αθανάσιος

Σωρός αναχωμάτων που σχηματίζει μακρόστενη σειρά λοφίσκων ανατολικά του χωριού και συνοδεύει παράλληλα το δρόμο προς το χωριό Χαραυγή. Παλαιότερα στο συγκεκριμένο μέρος υπήρχε ναός του Αγίου Αθανασίου.

Η παράδοση αναφέρει ότι στην γύρω περιοχή αυτής της τοποθεσίας, γύρω από το ναό του Αγίου Αθανασίου υπήρχε μεγάλο χωριό, κωμόπολη όπως μαρτυρούν εκεί οι διάσπαρτοι λίθοι. Η τέλεια καταστροφή και εξαφάνιση του έγινε από τους τούρκους στα πρώτα έτη της τουρκικής υποταγής.

Επικρατεί δε το θρησκευτικό έθιμο σε καιρό μεγάλης και παρατεταμένης ανομβρίας να γίνεται στην τοποθεσία αυτή, παράκληση από τον ιερέα και τους κατοίκους του χωριού. Εκείνη την ημέρα κανείς δεν εργάζεται και σύσσωμοι, ιερατείο και λαός, συνοδεύουν τη λιτανεία σαν να είναι μεγάλη θρησκευτική εορτή.

Όταν η ανομβρία μάστιζε την περιοχή όλοι οι Καρδιώτες πήγαιναν εκεί και έκαναν λιτανεία στο παρεκκλήσι κουβαλώντας μαζί τους όλες τις φορητές εικόνες της εκκλησίας για να βρέξει. Αυτό σημαίνει ότι ο Άγιος Αθανάσιος προϋπήρχε ως παράδοση και λαϊκή πίστη, πριν από τον προστάτη Άγιο Νικόλαο που ίσως πρόκειται για ένα θρησκευτικό σύμβολο μιας νεότερης μετοίκησης γηγενών κατοίκων στην περιοχή της Καρδιάς.

Διηγούνται οι μεγαλύτεροι ότι κατά το έτος 1947 αφού έγινε παράκληση για να βρέξει, αμέσως μετά το «Δι’ ευχών» του ιερέα, εμφανίσθηκαν στον ουρανό πυκνά σύννεφα και έπεσε τόσο ραγδαία βροχή ώστε οι κάτοικοι δεν πρόλαβαν να φθάσουν στα σπίτια τους και όλοι βράχηκαν μέχρι το κόκαλο. Έβρεξε δε μόνο στην περιοχή του χωριού.

Άλλος θρύλος

Στις διηγήσεις των παλαιοτέρων αναφέρεται ότι στην περιοχή αυτή, υπήρχε το εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου και διατηρούσε πηγή με δροσερό νερό. Κάποτε μια γυναίκα πήγε να αντλήσει νερό από την πηγή αλλά εκείνη την ημέρα από το παραπλεύρως υπάρχον δασύλλιο εμφανίστηκε μια αρκούδα και της πήρε το παιδί που είχε μαζί της. Ο θρύλος αυτός μάλλον μεταφέρει την εικόνα της κατάληψης του χωριού από τους Τούρκους και τον γενικότερο εκτουρκισμό της περιοχής.

 

Άκη Μπέη Μπαχτσέ

Τοποθεσία στο νότιο μέρος του χωριού, διανεμημένη σε (32) τριανταδύο οικογένειες του χωριού. Η τοποθεσία αυτή ήταν άλλοτε ιδιοκτησία του Τούρκου Μπέη που ζούσε στο γειτονικό χωριό Χαραυγή, ο οποίος ονομαζόταν Άκη. Από τον Άκη Μπέη το 1906 ο ιερέας και η επιτροπή της εκκλησίας του χωριού, εξαγόρασαν την τοποθεσία αυτή, και στη συνέχεια την διένειμαν στις 32 οικογένειες, οι οποίες αποτελούσαν το χωριό (πλην του Μπαμπίνη Στάμκου), με την υποχρέωση να εξοφλήσουν την αντιμισθία αργότερα στην εκκλησία.

Η τοποθεσία ήταν πολύ εύφορη, και όταν την παρέλαβαν από τον Άκη Μπέη ήταν γεμάτη με οπωροφόρα δέντρα που απέφεραν πλούσια καρποφορία. Η γόνιμη γη χρησιμοποιήθηκε από τους κατοίκους για την καλλιέργεια κηπευτικών λαχανικών.

 

Άργκουτ

Περιοχή προς τις Ιρίες που παρουσίαζε πλούσια παραγωγή σε σιτάρι, καλαμπόκι και  γλυκάνισο

 

Ασμάκ

Βαλτώδης εκτεταμένη τοποθεσία δυτικά του χωριού στα νότια σύνορα του χωριού Κόμανος από την οποία διέρχεται χωματόδρομος που κατευθύνεται προς το χωριό Μαυροπηγή. Στα νεώτερα χρόνια αποξηράνθηκε και αποτέλεσε τόπος με πλούσιο και καρποφόρο υπέδαφος.

 

Γιουρί

Μέρος πεδινό νότια και κοντά στο χωριό. Η λέξη στα τούρκικα έχει σχέση με την λέξη γιουρούσι (γιούργια) που σημαίνει γενική επίθεση με δυνατές φωνές και αλαλαγμούς. Κατά την παράδοση στην τοποθεσία αυτή έγινε μεγάλη παρεξήγηση και συμπλοκή μεταξύ δύο τούρκων μπέηδων και από αυτό το γεγονός έλαβε η τοποθεσία το όνομα γιουρί.

 

Γκλόγκ

Χορτολιβαδική έκταση βορειοανατολικά, πάνω από το ντόλτσεκ

 

Δημητρία

Εννοείται ο χώρος που βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου, πλησίον του προαυλίου του σχολείου.

 

Ιρίες

Περιοχή νοτιοδυτικά του χωριού που περιλαμβάνει μεγάλες εκτάσεις βοσκότοπων, σιτηρών και χορτολιβαδικών προϊόντων (τριφύλλι).

 

Ίσβουρ

Περιοχή πιο πάνω από το σαντίνε προς τα αμπέλια.

 

Ίφ κα ντ μπε

Μεγάλη έκταση με τα καλύτερα γόνιμα χωράφια, πίσω από το τσιάερ

 

Καρδία ή Καρδιά

Νέο όνομα του χωριού με 965 κατοίκους και έκταση περίπου 7.000 στρέμματα. Το παλαιό όνομα «Ντρέμπενον, Τρέμπενο, Τρέμνιο» αναζητά πολλές ερμηνείες. Η μετονομασία του έγινε το έτος 1927 (ακολουθεί το κείμενο της διαταγής) και ονομάστηκε «Καρδιά» επειδή κατέχει το κέντρο της όλης πεδινής περιοχής και επίσης επειδή βρίσκεται στο κέντρο των γειτονικών χωριών: Χαραυγή - Πτελεώνας - Κόμανος - Ποντοκώμη (από την μεταφορά της κυκλοφορίας του αίματος της οποίας το κέντρο κατέχει η καρδιά).

Το έδαφος είναι κατά τα ¾ και πλέον πεδινό, πολύ εύφορο και παρήγαγε ως επί το πλείστον σιτάρι, κριθάρι, γλυκάνισο και καπνό.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα της περιοχής ήταν και τα πλούσια κοιτάσματα λιγνίτη που βρέθηκαν στο υπέδαφος και υπερβαίνουν τα στρώματα τους το πάχος των 70 μέτρων.

 

Κουρί = μεγάλο δάσος

Πεδινή περιοχή δυτικά του χωριού μετά το παντίνε. Η λέξη είναι τουρκική και σημαίνει μεγάλο δάσος. Στην περιοχή που χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως χορτολιβαδική έκταση, άλλοτε θα υπήρχε δάσος με πανύψηλα και μεγάλα δέντρα και η κοπή τους απέδωσε τεράστια έκταση για αγροτόπων και καλλιεργειών.

 

Κρρ = στενοχώρια

Ύψωμα βορειοανατολικά του χωριού που απείχε μόλις 700 μέτρα. Η λέξη σημαίνει στενοχώρια. Κατά την παράδοση στην τοποθεσία αυτή σκοτώθηκαν πολλοί τούρκοι που την διεκδικούσαν. Από τότε καθένας που έρχονταν σ’ αυτή την τοποθεσία θυμούνταν το γεγονός και στεναχωρούνταν. Έβαζε έτσι όπως λένε κρ στην καρδιά του, δηλαδή στενοχώρια.

 

Ντρέμπενον = Καθαρισμένο χωριό

Είναι το παλιό όνομα του χωριού. Η λέξη είναι σύνθετη από το τοπικό ιδίωμα Ντρέμπεν = καθαρίζω και τρέμνιο = χωριό, επομένως σημαίνει καθαρισμένο χωριό.

Κατά την παράδοση ονομάσθηκε Ντρέμπενον = καθαρισμένο χωριό, γιατί οι πρώτοι άποικοι που εγκαταστάθηκαν ήταν γηγενείς Χριστιανοί έλληνες, οι οποίοι εγκατέλειψαν τα χωριά τους λόγω της τουρκικής τυραννίας και δημιούργησαν εδώ χωριό αμιγές καθαρό από Έλληνες Χριστιανούς, ενώ τα γύρω χωριά κατείχαν Τούρκοι.

 

Κρστ = Σταυρός

Τοποθεσία στο δυτικό άκρο του χωριού, που ονομαζόταν έτσι επειδή άλλοτε υπήρχαν εδώ τρία μεγάλα δένδρα που ορθώνονταν ως αμυντικός φράχτης, σε τέτοια μάλιστα θέση, που μεταξύ τους σχημάτιζαν το σημείο του Σταυρού. Επειδή κατά το δίγλωσσο ιδίωμα ο Σταυρός λέγεται Κρστ, από το κρίστιαν, χριστιανοί, γι’ αυτό και η τοποθεσία αυτή ονομάσθηκε Κρστ.

 

Μέρα = Βοσκότοπος

Συνοικισμός του χωριού από 11 οικογένειες, ο οποίος ευρίσκεται δυτικά του χωριού σε απόσταση 150 μέτρων από τα τελευταία σπίτια. Ο οικισμός αυτός δημιουργήθηκε από τους ακτήμονες του χωριού το έτος 1951.

Ονομάσθηκε Μέρα από το όνομα της τοποθεσίας που είχε πρότερα. "Μέρα" σημαίνει σύμφωνα με τους κατοίκους βοσκότοπος, γιατί πράγματι τέτοιος ήταν. Η λέξη Μέρα είναι τουρκική κατά τον Απόστολο Β. Οικονομίδη και σημαίνει, λειμών, βοσκότοπος.

Η περιοχή σχηματίζεται μεταξύ δύο χιαστών οδικών αγροτικών αξόνων που οδηγούσαν προς τα χωριά Κόμανος και Ποντοκώμη αντίστοιχα. Αποτελούσε κοινοτική χορτολιβαδική έκταση με δυο ή τρεις λεκάνες «μπάρες», ανάλογα με την ένταση και τη διάρκεια της βροχόπτωσης, όπου τα όμβρια ύδατα σχημάτιζαν τις μικρές λίμνες και εξυπηρετούσαν ενίοτε την υδροποσία των ζώων που έβοσκαν εκεί ή ακόμη και τα παιχνίδια με το νερό των τολμηρών νέων.

Ο χώρος – ιδανικός ως χώρος συγκέντρωσης ζώων - χρησίμευε ακόμη και για το κούρεμα των αιγοπροβάτων. Σχημάτιζε με τη βοήθεια δέντρων φυσικό περιχαρακωμένο τόπο στρατωνισμού ζώων και εξυπηρετούσε στην ανάπτυξη εργαστηρίων πεταλωτών.

 

Ντόλτσεκ = Χαμηλό μέρος

Τοποθεσία πεδινή με ελαφριά κλίση, δυτικά του χωριού (με ικανούς σχηματισμούς φυσικής καταλληλόλητας που θα εξυπηρετούσε ένα σημερινό γήπεδο γκολφ) και σχετικά χαμηλότερα υψομετρικά από αυτό. Από εδώ και η ονομασία του ντόλτσεκ που κατά το δίγλωσσο ιδίωμα ντόλ (ντόλο) σημαίνει μέρος χαμηλόν.

 

Πανάγου Μπρεστ

Εκατό μέτρα από τα τελευταία σπίτια δεξιά, προς την έξοδο του χωριού από τον οδικό άξονα που οδηγούσε προς το χωριό Κόμανος. Ήταν φυσικό σύνορο αποτελούμενο από συστάδα πανύψηλων δέντρων (καραγάτσια) και ιδανικό καταφύγιο πολλών ιπτάμενων επισκεπτών, όπως δρυοκολάπτες και μαυροπούλια.

 

Παντίνε = Άγονη περιοχή

Η προς δυσμάς περιοχή του χωριού η οποία τυχαίνει να είναι και η πλέον άγονη. Από εδώ προέρχεται και η ονομασία παντίνε (πεσμένος) που κατά το δίγλωσσο ιδίωμα σημαίνει = περιοχή πεσμένη σε απόδοση, άγονη.

 

Πισότς - τε

Περιοχή με πληθώρα από αμπέλια στο δρόμο που οδηγούσε προς Πτολεμαΐδα

 

Ποτάμι

Βρίσκεται παράλληλα με τον δρόμο που οδηγεί στο χωριό Χαραυγή. Εκεί υπήρχαν οι πηγές όπου με τη βοήθεια ηλεκτρομηχανών οδηγούσαν το νερό στη δεξαμενή και εξασφάλιζαν την ύδρευση του χωριού.

 

Ρίντουτ = Ύψωμα

Επικλινές ύψωμα ανατολικά του χωριού στολισμένο με πολλά αμπέλια. Κατά το δίγλωσσο ιδίωμα ριτ σημαίνει ύψωμα όπως και κατά στην Ελληνική γλώσσα κατέχει το ίδιο θέμα λέξη «ρίον» (το) που σημαίνει κι αυτή κορυφή όρους.

 

Σαντίνε = Εκεί που φυτρώνει το σανδίκι

Χέρσα περιοχή στα βόρεια του χωριού και ονομάζεται έτσι από τα χόρτα που φύονται στην περιοχή και είναι φτωχά σε συστατικά, χωρίς να επιτρέπουν μάλιστα την καρποφορία άλλων φυτών και καλύπτουν την περιοχή αυτή, φθάνοντας μάλιστα το ½ μέτρο. Κατά τους μήνες Νοέμβριο και Μάιο, μετά από βροχόπτωση, ήταν γεμάτη από μανιτάρια.

Η λέξη σαντίνε αλλά και το υπό αυτής εννοούμενο χόρτο, είναι παράγωγο της ελληνικής λέξης σανδίκι και σαντίκι, που δηλώνει το φυτό σκάνδυξ.

 

Σαρή Γκιολ

Ελώδης και βαλτώδης περιοχή, νότια του χωριού, μετά τις ιρίες, από την οποία οι κάτοικοι προμηθεύονταν καλαμιές (πάπρες) στην κατασκευή σκεπών και υποστέγων.

 

Σελμέ Τσεσμέ = πηγή σωτηρίας

Περιοχή πλέον των πέντε στρεμμάτων, αποτελούμενη από χορτολιβαδική έκταση, στα νότια του χωριού, στην οποία υπήρχε και πηγή άφθονου καθαρού νερού. Η λέξη είναι τουρκική και αποτελείται από τις αντίστοιχες με τις ερμηνείας τους λέξεις.- SELME - SELAMET = καλό, σωτηρία και CEWME = πηγή ύδατος, οπότε σημαίνουν σελμέ - τσεσμέ = πηγή σωτηρίας.

Η παράδοση αναφέρει ότι τον παλιό καιρό μετέβαιναν εκεί οι άρρωστοι, όσοι υπέφεραν από πυρετό, υποθερμία και όπως έλεγαν, πλένονταν με το νερό της πηγής για να βρουν σελσμέτ δηλαδή γιατρειά, σωτηρία. Όντως πολλοί θεραπεύονταν και αναγνώριζαν την ιαματική ιδιότητα της πηγής.

 

Σελίμ Τσέγκα

Στην τοποθεσία "Σελίμ Τσέγκα", επίσης τουρκική ονομασία, υπήρχε μια βρύση με ιαματικό νερό. Όποιος αρρώσταινε βαριά οδηγούνταν εκεί και τον ράντιζαν με το νερό της βρύσης για να γίνει καλά.

 

Σεστ πουγόνι (έξι στρέμματα)

Περιοχή έξι στρεμμάτων γόνιμης έκτασης που παρέμενε με αυτό το όνομα και βρισκόταν στο δρόμο προς Ποντοκώμη.

 

Σούβα Ρέκα = Ξεροπόταμος

Ξεροπόταμος προς βορρά του χωριού, με κατεύθυνση από ανατολάς προς δυσμάς, και φυσικό όριο με το χωριό Πτελεώνας. Ήταν γεμάτος από αμμοχάλικο καλής ποιότητας και εκμεταλλεύσιμος για την επίστρωση δρόμων. Κατά το δίγλωσσο ιδίωμα ΣΟΥΒΟ σημαίνει ξερό και ΡΕΚΑ σημαίνει ποτάμι, έτσι σουβαρέκα = ξερό ποτάμι, ξεροπόταμος.

 

Τσιάερ – Τσαΐρια = Αλσύλιο

Δασική περιοχή στα νότια του χωριού, με πηγές και διάσπαρτες εκτάσεις χορτολιβαδικές, από όπου περνούσε και το μικρό ποτάμι με κατεύθυνση από ανατολάς προς δυσμάς. Ήταν τόπος συνάντησης των κατοίκων της ευρύτερης περιοχής κατά την γιορτή της πρωτομαγιάς και ιδανικός τόπος κτηνοτροφικής καλλιέργειας και ως τέτοιος χρησιμοποιούνταν. Εκτείνονταν μέχρι το Σαρή γκιολ και στα σημεία όπου υπήρχε ιδανική επιφάνεια κατά την εκτίμηση των γεωργών, άλλαζε χρήση και χρησιμοποιούνταν ως αμπελώνας.